Droge babyhuid wel of niet insmeren? Dit werkt echt bij schilfers, rode plekjes en schrale wangetjes
Je tilt je baby op, geeft een kus op die zachte wangen en ineens voelt het toch wat ruw of
Ik ben Peter Huisman en help al meer dan 10 jaar ouders met het maken van veilige en slimme keuzes voor hun baby en kind. Ik weet hoe het is om vader te zijn. Vanuit mijn ervaring weet ik waar ouders in de praktijk tegenaan lopen. Met mijn verhalen en tips wil ik jou helpen om met een goed gevoel keuzes te maken voor jouw gezin.
Sta je in de winkel of online met tien bijna identieke spenen in je hand en denk je: welke is nou goed voor mijn baby? Je bent niet de enige. Het verschil tussen babyspenen zit vooral in vorm, materiaal en schild en juist die details bepalen of je baby de speen accepteert, hoe fijn hij zit en wat hij doet voor mond en kaak.
In dit artikel leg ik je als Peter van Babyenkindshop.nl helder uit welke soorten er zijn, waar je op let per leeftijd en situatie zoals borstvoeding, onrustige nachten of doorkomende tandjes. Je krijgt praktische keuzes, zonder geduw richting één merk.
Met “babyspenen” bedoelen ouders meestal fopspenen (speen zonder fles). Maar in gesprekken merk ik dat flesspenen ook vaak worden meegenomen, omdat beide invloed hebben op hoe je baby zuigt. In dit artikel focus ik op fopspenen, en waar het logisch is maak ik kort de koppeling naar flesvoeding.
Een fopspeen kan prettig zijn om de zuigbehoefte te stillen. Veel baby’s drinken prima aan borst of fles en willen daarna alsnog zuigen voor ontspanning. Dat is niet “aanstellen”, dat is simpelweg hoe baby’s zichzelf reguleren.
Wat ik als ouder én shop-eigenaar vooral zie: het gaat zelden om “de beste speen”, maar om de beste match met jouw baby en jullie ritme. En die match vind je sneller als je de verschillen begrijpt.
Als je maar één ding onthoudt: de vorm is meestal de reden dat een speen wel of niet geaccepteerd wordt. Grofweg kom je drie vormen tegen. Elk type kan prima zijn, zolang je baby er ontspannen op zuigt en de maat klopt.
De ronde speen heeft een bolle top en lijkt qua “gevoel” vaak het meest op een tepel. Daarom zie je ’m veel bij pasgeborenen en bij gezinnen die borstvoeding geven. Je hoeft ook niet te letten op boven of onder, dat maakt het in het donker wel zo prettig.
Wanneer ik ‘m vaak aanraad: bij jonge baby’s, bij een sterke zuigbehoefte en als je een speen zoekt die snel geaccepteerd wordt.
Pluspunt: vaak een soepele start, zeker bij newborns.
Aandachtspunt: accepteert je baby ’m té graag en wil hij daarna minder effectief aan de borst drinken, dan kan dat bij sommige baby’s meespelen bij zuigverwarring. Dat is niet standaard, maar wel iets om op te letten.
Een symmetrische speen is platter en aan beide kanten gelijk. Baby’s die een ronde speen steeds uitspugen of er onrustig op sabbelen, blijken soms juist met een symmetrische speen rustiger te worden. De tong kan vrijer bewegen en sommige kinderen hoeven minder hard te werken om de speen op zijn plek te houden.
Wanneer ik ‘m vaak aanraad: als je baby kieskeurig is, snel prikkels heeft, of als je graag een vorm wilt die “neutraal” voelt en niet uitmaakt hoe je ‘m aanbiedt.
De dental speen is aan de bovenkant gebogen en loopt schuin af. Het idee is dat hij de druk in het mondje slimmer verdeelt en de positie van tong en kaak vriendelijk ondersteunt. Ik vind dit type vooral interessant vanaf het moment dat baby’s wat krachtiger gaan zuigen en het mondje meer “werk” gaat doen.
Wanneer ik ‘m vaak aanraad: bij baby’s die de speen snel verliezen, bij doorkomende tandjes of als je bewust bezig bent met mondontwikkeling.
Pluspunt: valt bij sommige baby’s minder snel uit de mond.
Aandachtspunt: je moet de speen goed om aanbieden (platter deel richting tong, gebogen deel richting gehemelte). Sommige baby’s moeten echt even wennen.
Na vorm is materiaal de tweede grote factor. Hier zie ik in de praktijk het meeste verschil in “gevoel” voor baby’s én in onderhoud voor ouders.
Latex is soepeler en neemt sneller de temperatuur van de mond aan. Daardoor voelt het voor veel baby’s “natuurlijk”. Ik snap goed waarom ouders dit fijn vinden in de eerste maanden. Het is ook vaak iets vergevingsgezinder voor kleine kaakjes.
Maar latex slijt sneller. Je ziet eerder verkleuring, en bij bijtgrage baby’s kan het sneller beschadigen. En heel belangrijk: bij een (zeldzame) latexallergie wil je dit vermijden.
Praktisch advies van mij: kies latex als je baby duidelijk houdt van zacht en flexibel, maar controleer extra vaak op scheurtjes en vervang op tijd.
Siliconen is steviger, meestal geur en smaakloos en vaak makkelijker schoon te houden. Als je baby een speen intensief gebruikt, vind ik siliconen vaak de rustigste keuze: het blijft langer “zoals nieuw”. Ook is siliconen een logische optie als je allergie wilt vermijden.
Het nadeel is dat het voor sommige baby’s nét wat harder kan aanvoelen. Dan zie je dat ze minder goed ontspannen zuigen of de speen sneller uitduwen.
Mijn middenweg: als je twijfelt, start met één latex en één siliconen in dezelfde vorm. Dan kom je vaak sneller achter de voorkeur, zonder een hele lade vol miskopen.
Het schild is het “plaatje” rond de speen. Dat lijkt een detail, maar het bepaalt of je baby rode plekjes krijgt, of de speen lekker blijft zitten, en hoe makkelijk jij ‘m kunt pakken.
Schilden met grotere luchtgaten laten de huid ademen. Bij baby’s die snel kwijlen of eczeemgevoelig zijn, kan dit echt verschil maken. Ik vind dit een onderschat punt: soms ligt het probleem niet bij de zuigtuit, maar bij het schild dat plakt of drukt.
Een zachter schild kan fijner zijn als je baby duidelijke afdrukken heeft na het spenen. Let wel op: te flexibel kan ook betekenen dat je baby ‘m makkelijker wegduwt. Het blijft dus een balans.
Een ring is handig om de speen te pakken en om met een koord te bevestigen. Maar in bed kan een ring soms onhandig zijn. Daarom kiezen veel ouders voor zonder ring in de nacht en met ring voor onderweg.
Tip: als je een speenkoord gebruikt, kies er een die kort en veilig is, en gebruik ‘m vooral als je baby wakker is of onderweg. In bed houd ik het zelf liever simpel.
Bijna elke speen heeft een leeftijdsindicatie, zoals 0 tot 6 maanden of 6 tot 18 maanden. Zie dat als richting, niet als wet. Het gaat om wat er in het mondje past.
Een te grote speen kan te diep komen en de huig raken, waardoor je baby kan kokhalzen of de speen steeds uitspuugt. Een te kleine speen kan juist frustratie geven, waardoor je baby harder gaat zuigen of onrustig wordt.
0 tot 6 maanden: klein en licht. Vaak ronde of symmetrische vorm, afhankelijk van voorkeur.
6 tot 18 maanden: maat omhoog. Veel baby’s kunnen nu dental of symmetrisch prettig vinden, zeker met tandjes.
18 maanden plus: alleen als je nog een speen gebruikt. Kies dan extra op comfort, ventilatie en stevig materiaal. En begin alvast met afbouwen, daarover zo meer.
Hier lopen veel ouders op vast, en eerlijk: ik snap het. Je wilt troost geven, maar je wilt ook dat voeden goed blijft gaan.
Als je borstvoeding geeft, wacht dan idealiter met een speen tot je baby goed en effectief aan de borst drinkt. Dat kan bij de één in de kraamweek zijn, bij de ander na wat langer oefenen. Het risico op zuigverwarring is niet bij elke baby groot, maar het bestaat wel, vooral als een speen vroeg en veel gebruikt wordt.
Wat ik vaak een fijne keuze vind bij borstvoeding: een speen die een natuurlijke zuigbeweging stimuleert en niet “te makkelijk” voelt. Veel ouders komen dan uit bij een ronde of een symmetrische speen, afhankelijk van wat je baby prettig vindt.
Bij flesvoeding zie ik dat een speen soms ingezet wordt om ritme te brengen: baby drinken, boertje, speen, slapen. Dat kan prima, zolang je ook blijft kijken of je baby nog genoeg honger en verzadigingssignalen laat zien.
Gebruik je fles én speen, dan is het handig om te weten welke flessen goed aansluiten bij het drinktempo van je baby. Als je daar nog in zoekt, lees dan ook mijn uitleg over welke babyfles kiezen.
Niet elke baby start “gemiddeld”. Sommige kleintjes hebben nét wat meer baat bij een specifieke speenkeuze.
Premature baby’s hebben vaak een sterke zuigbehoefte, maar standaard spenen kunnen te zwaar of te groot zijn. Dan is een prematuurspeen of newborn variant met een kleiner schild en kortere zuigtuit logischer. Dit gaat echt om comfort en veiligheid.
Het nachtelijke speenzoekspel kent bijna elke ouder. Als je baby of peuter ’s nachts steeds wakker wordt omdat de speen weg is, vind ik een glow in the dark speen eerlijk gezegd “zeker het proberen waard”. Niet omdat het magisch is, maar omdat je minder hoeft te rommelen met licht en je kind sneller weer verder slaapt.
Een speendoekje kan ook helpen, mits het veilig is en past bij de leeftijd. Houd het bedje verder rustig en veilig.
Bij doorkomende tandjes gaan veel baby’s meer kauwen op de speen. Dan vind ik siliconen vaak praktischer omdat het minder snel slijt. Kies je latex, controleer dan extra streng op bijtsporen.
Ik ben hier best strikt in, omdat een speen iets is dat dagelijks in de mond zit. Gelukkig is het ook simpel als je een paar gewoontes aanhoudt.
Vervang een speen direct bij scheurtjes, plakkerigheid, vervorming of bijtsporen. Als algemene regel kun je aanhouden: ongeveer elke 4 tot 6 weken vervangen, zeker bij intensief gebruik. Bij latex vaak eerder.
Checktip: trek stevig aan de zuigtuit en kijk of er scheurtjes ontstaan. Voelt het materiaal “moe”? Weg ermee.
Nieuwe spenen kook ik altijd eerst uit of ik steriliseer ze. In de eerste maanden zou ik dagelijks reinigen, later kun je afschalen als je baby ouder wordt en al van alles in zijn mond stopt. Maar vies is vies: als een speen op straat valt, maak je ’m gewoon goed schoon.
Uitkoken: een paar minuten in kokend water.
Sterilisator: werkt prettig als je toch al flessen steriliseert.
Onderweg: neem een speenhouder mee zodat je niet hoeft te improviseren.
Ik krijg vaak de vraag: is een speen wel nodig? Nee. Maar als je baby duidelijk behoefte heeft aan zuigen en anders gaat duimen, dan vind ik een speen meestal de praktischer keuze. Niet omdat een speen “gezond” is, maar omdat jij als ouder het gebruik kunt sturen. Een duim kun je niet kwijtleggen, niet vervangen en niet beperken tot slaapmomenten.
Wat ook meespeelt: bij langdurig en intensief gebruik kan zowel speen als duim invloed hebben op gebit en spraak. Daarom draait het niet alleen om “welke speen”, maar ook om “hoe gebruik je ’m”.
Vanaf ongeveer 6 maanden neemt de pure zuigbehoefte vaak af, maar de speen blijft dan vooral een troostmiddel. En dat is precies waarom afbouwen soms lastig is.
Beperk eerst overdag: speen alleen voor slapen en echte troostmomenten.
Maak vaste plekken: speen in bed en eventueel in de kinderwagen, niet in elke kamer.
Bied alternatief: knuffel, doekje, boekje, even samen zitten.
Kies een rustige periode: niet tegelijk met verhuizing, nieuwe opvang of een broertje of zusje.
Het consultatiebureau en tandartsen adviseren vaak om rond één jaar het gebruik te beperken en uiterlijk vóór het wisselen van tanden te stoppen. Rond vier jaar moet de speen wat mij betreft echt weg. Niet om streng te zijn, maar omdat de kans op invloed op gebit en spraak dan groter wordt.
Als je snel wilt beslissen, gebruik dan deze volgorde. Dit is hoe ik het zelf zou doen als ik opnieuw moest kiezen.
Kies eerst de vorm: ronde, symmetrische of dental. Kijk naar acceptatie en rust.
Kies dan het materiaal: latex voor zachter gevoel, siliconen voor duurzaamheid en hygiëne.
Check schild en maat: geen rode wangen, geen kokhalzen, voldoende ventilatie.
Koop direct 2 tot 4 dezelfde: als je baby eenmaal “zijn speen” heeft gevonden, wil je niet afhankelijk zijn van één exemplaar.
Wil je nog specifieker vergelijken? Dan kun je ook mijn overzicht bekijken met tips voor de beste speen voor verschillende situaties.
Het verschil tussen babyspenen zit vooral in vorm, materiaal en schild. Ronde spenen worden vaak snel geaccepteerd en passen goed bij jonge baby’s, symmetrische spenen geven bij sommige kinderen meer rust, en dental spenen kunnen prettig zijn als je baby krachtiger zuigt of de speen vaak verliest. Latex voelt zacht en warm maar slijt sneller, siliconen is steviger en makkelijker schoon te houden.
Mijn belangrijkste advies: begin simpel, koop niet meteen tien varianten, en kijk vooral naar je baby. Als je kindje ontspannen zuigt, geen rode plekken krijgt en de maat klopt, dan zit je meestal gewoon goed.
Het verschil tussen babyspenen zit hier vooral in de zuigtuit. Een ronde speen is bol en symmetrisch en wordt vaak makkelijk geaccepteerd, zeker bij jonge baby’s. Een dental speen is platter en schuin gevormd, bedoeld om de druk in de mond slimmer te verdelen. Sommige baby’s moeten wel even wennen aan dental.
Bij borstvoeding kies ik meestal voor een speen die een natuurlijke zuigbeweging ondersteunt en niet te “makkelijk” drinkt of zuigt. Veel ouders komen dan uit bij een ronde speen, maar sommige baby’s doen het juist beter op een symmetrische. Wacht bij voorkeur met introduceren tot het drinken aan de borst goed gaat, om zuigverwarring te beperken.
Latex is zachter en voelt vaak natuurlijker aan, maar slijt sneller en kan bij sommige kinderen allergische reacties geven. Siliconen is duurzaam, hygiënisch en meestal geur en smaakloos, maar kan wat harder aanvoelen. In de praktijk werkt het goed om beide materialen één keer te proberen in dezelfde vorm, dan zie je snel wat je baby fijn vindt.
Vervang een speen direct bij scheurtjes, bijtsporen, verkleuring of als het materiaal plakkerig wordt. Als algemene richtlijn kun je uitgaan van ongeveer elke 4 tot 6 weken, zeker bij intensief gebruik. Latex spenen gaan vaak korter mee dan siliconen. Controleer regelmatig door stevig aan de zuigtuit te trekken.
Er zijn onderzoeken die laten zien dat slapen met een speen samenhangt met een lager risico op wiegendood, al is de exacte reden niet volledig duidelijk. Belangrijk is wel dat een speen nooit andere veilige slaapadviezen vervangt. Denk aan rugslapen, een leeg bedje en een goed passende slaapzak. Gebruik de speen zonder dwang: valt hij uit, dan hoef je hem niet steeds terug te stoppen.
Je tilt je baby op, geeft een kus op die zachte wangen en ineens voelt het toch wat ruw of
Zie je ineens rode plekjes op de wangen, een ruwe huid op de armpjes of billen die snel boos worden?