Droge babyhuid wel of niet insmeren? Dit werkt echt bij schilfers, rode plekjes en schrale wangetjes
Je tilt je baby op, geeft een kus op die zachte wangen en ineens voelt het toch wat ruw of
Ik ben Peter Huisman en help al meer dan 10 jaar ouders met het maken van veilige en slimme keuzes voor hun baby en kind. Ik weet hoe het is om vader te zijn. Vanuit mijn ervaring weet ik waar ouders in de praktijk tegenaan lopen. Met mijn verhalen en tips wil ik jou helpen om met een goed gevoel keuzes te maken voor jouw gezin.
Je baby is net geboren en dan zie je hem nog even verbonden met jou via die dikke, rubberachtige navelstreng. Veel ouders vragen zich op dat moment af: wat gebeurt er met de navelstreng na bevalling, en wanneer wordt er eigenlijk geknipt? In dit artikel leg ik je rustig en helder uit wat er direct na de geboorte gebeurt, waarom de navelstreng vaak nog even klopt, wat de opties zijn rondom (laat) afnavelen en hoe je het navelstompje daarna verzorgt. Ook deel ik mijn nuchtere kijk als Peter van Babyenkindshop.nl: praktisch, geruststellend en zonder gedoe.
Tijdens de zwangerschap is de navelstreng letterlijk de verbinding tussen je baby en de placenta. Via de placenta krijgt je baby zuurstof en voedingsstoffen uit jouw bloed, en via de navelstreng gaat dat bloed naar je baby. Andersom gaan afvalstoffen en koolzuur weer terug richting placenta, zodat jouw lichaam het kan opruimen.
Wat ik altijd mooi vind aan dit systeem: jouw bloed en het bloed van je baby mengen normaal gesproken niet. De placenta werkt als een slimme filterlaag. Dat geeft veel ouders rust, zeker als ze zich afvragen hoe die uitwisseling precies kan zonder dat alles door elkaar loopt.
In de laatste fase van de zwangerschap geeft de placenta via de navelstreng ook antistoffen door. Die helpen je baby de eerste periode na de geboorte, vaak tot ongeveer drie maanden, om infecties beter te weerstaan. Het is geen garantie dat je baby nooit ziek wordt, maar het is wel een fijne voorsprong.
Na de geboorte komt de grote overgang: je baby gaat zelf ademen. Vanaf dat moment is de navelstreng niet meer nodig voor zuurstof. Toch is het heel normaal dat er nog even bloed door de navelstreng stroomt. Je kunt soms zien of voelen dat de navelstreng pulseert, dat is de hartslag van je baby die je als het ware door die streng heen merkt.
Een feit dat veel ouders niet kennen: vlak na de geboorte zit er nog een deel van het bloed van je baby in de placenta. Door even te wachten met afklemmen, kan dat bloed terugstromen naar je baby. Dat proces noemen mensen vaak het uitkloppen van de navelstreng.
De verloskundige of arts zet een klem op de navelstreng, vaak een navelklem of een cordring. Daarna wordt de navelstreng tussen twee klemmen doorgeknipt. Regelmatig mag je partner dit doen, of jij zelf als je dat wilt. Dat moment kan verrassend emotioneel zijn, vooral omdat het zo symbolisch voelt: nu is je baby echt “op zichzelf”.
Belangrijk om te weten: er zitten geen zenuwen in de navelstreng. Je baby voelt het knippen dus niet.
Over de timing is jarenlang discussie geweest. Vroeger werd er vaak snel geknipt, soms al binnen seconden. Inmiddels is in veel situaties laat afnavelen gebruikelijker. De WHO adviseert bij gezonde baby’s vaak om ongeveer 60 tot 180 seconden te wachten. In de praktijk kijken verloskundigen ook naar wat er op dat moment nodig en veilig is.
Mijn persoonlijke, praktische kijk: als alles goed gaat, is een paar minuten wachten meestal een simpele manier om je baby net wat extra mee te geven, zonder dat het ingewikkeld hoeft te worden.
Als je wacht tot de navelstreng is uitgeklopt, krijgt je baby meer bloed uit de placenta terug. Dat bloed bevat onder andere ijzer en rode bloedcellen. Dat kan helpen om bloedarmoede te voorkomen en ondersteunt een stabiele start van de bloedsomloop. Het effect is vooral relevant bij baby’s die kwetsbaarder zijn, zoals te vroeg geboren baby’s, maar ook bij voldragen baby’s kan het een nette plus zijn.
Een veelgehoord oud argument was dat later afnavelen zou zorgen voor meer bloedverlies bij de moeder. Dat bezwaar is inmiddels grotendeels achterhaald: laat afnavelen vergroot de kans op een postpartumbloeding niet.
Soms is er geen tijd om te wachten. Denk aan situaties waarin je baby direct medische hulp nodig heeft, of wanneer er bij de moeder acuut ingegrepen moet worden. Dan gaat veiligheid altijd voor. Het helpt om dit vooraf al te weten, zodat je je niet overvallen voelt als het anders loopt dan je in je geboorteplan had gezet.
Bij een halve lotusbevalling wacht je met doorknippen tot na de geboorte van de placenta. Dat is voor sommige ouders een fijne middenweg: je geeft de navelstreng tijd om uit te kloppen, maar je loopt niet dagen met een placenta mee.
Bij een hele lotusbevalling knip je de navelstreng helemaal niet door. De placenta blijft verbonden met je baby tot de navelstreng vanzelf loslaat, vaak binnen een paar dagen en soms tot ongeveer tien dagen. Ouders dragen de placenta dan mee in een bakje of mandje.
Eerlijk is eerlijk: ik snap de wens naar rust en “natuurlijk”, maar ik vind het ook een aanpak die je goed moet overwegen. Praktisch gezien is het meer werk, je moet extra letten op hygiëne en het past niet bij elke thuissituatie. Bespreek dit altijd met je verloskundige.
Na het knippen blijft er een klein stukje navelstreng achter: het navelstompje. Dat droogt in, wordt harder, kan donkerbruin tot zwart kleuren en verschrompelt. Dat ziet er soms wat heftig uit, maar het is meestal heel normaal. Meestal valt het stompje vanzelf af tussen dag 5 en dag 14. Daarna blijft de navel over als een litteken.
Je kunt een harde navelklem tegenkomen of een cordring, een klein flexibel rubber ringetje. Wat ik zelf prettig vind aan een cordring: hij is compact en zit minder in de weg bij huid op huid en bij het verschonen. Welke er gebruikt wordt, hangt af van de verloskundige en wat er beschikbaar is.
De verzorging is gelukkig niet ingewikkeld. Het doel is dat het stompje schoon en droog blijft, zodat het rustig kan indrogen en loslaten. Mijn advies als ouder én als iemand die dagelijks naar babyproducten kijkt: ga niet smeren met allerlei middeltjes “voor de zekerheid”. Rust en droogte doen meestal het meeste.
In de kraamperiode kiezen veel ouders ervoor om het stompje zo veel mogelijk boven water te houden, of je baby met een washandje te wassen. Als je wel in bad gaat, droog het stompje daarna goed. Wil je hier wat meer praktische handvatten bij, dan vind je deze uitleg over badderen handig: hoe baby in bad doen.
Meestal geneest de navel zonder problemen, maar vertrouw op je gevoel. Bij twijfel is even overleggen met de verloskundige of huisarts nooit overdreven.
Navelstrengbloed bevat stamcellen en kan gebruikt worden voor behandelingen, bijvoorbeeld bij bepaalde bloedziekten. Doneren is een prachtig idee, maar het moet direct na het doorknippen worden afgenomen. Als je kiest voor laat afnavelen en je laat de navelstreng goed uitkloppen, dan is doneren vaak niet meer mogelijk.
Commercieel opslaan klinkt aantrekkelijk, maar ik ben daar kritisch over. De kans dat je eigen kind het ooit nodig heeft is klein, en de hoeveelheid stamcellen is vaak beperkt. Ik zou het vooral overwegen als er een duidelijke medische reden is in de familie en je dit hebt besproken met je zorgverlener.
Direct na de geboorte kan de navelstreng nog een paar minuten kloppen en stroomt er nog bloed van de placenta naar je baby. Daarna wordt de navelstreng afgeklemd met een klem of cordring en doorgeknipt. Als alles rustig verloopt, wachten zorgverleners vaak even tot het pulseren stopt.
Nee. In de navelstreng zitten geen zenuwen. Je baby voelt het knippen dus niet. Het moment kan wel spannend zijn voor jou of je partner, omdat de navelstreng dik en rubberachtig aanvoelt. Maar technisch is het meestal heel eenvoudig en snel gebeurd.
Meestal valt het navelstompje vanzelf af tussen 5 en 14 dagen na de geboorte. In de tussentijd droogt het in, wordt donkerder en verschrompelt. Trek er nooit aan, ook niet als het nog maar aan een klein stukje vastzit. Laat het lichaam dit zelf afmaken.
Allebei werken ze goed om het stompje af te sluiten. Een cordring is klein en flexibel en zit vaak minder in de weg bij verschonen en huid op huid. Een navelklem is groter en kan soms tegen kleding aan haken. Welke gebruikt wordt, verschilt per verloskundige en kraampakket.
Soms, maar het botst regelmatig met laat afnavelen. Voor donatie moet navelstrengbloed direct na het doorknippen worden afgenomen, terwijl laat afnavelen juist tijd geeft om het bloed naar je baby te laten terugstromen. Bespreek dit vooraf met je verloskundige, zodat je weet wat haalbaar is in jullie situatie.
Wat gebeurt er met de navelstreng na bevalling is in de basis heel logisch: hij klopt vaak nog even door, geeft je baby nog een laatste portie bloed mee, en wordt daarna afgeklemd en doorgeknipt. Vervolgens blijft er een navelstompje achter dat indroogt en meestal binnen twee weken vanzelf loslaat. Mijn belangrijkste advies: houd de verzorging simpel, laat het stompje met rust en bel bij twijfel gewoon je verloskundige. Dan kun jij je aandacht leggen waar die hoort: bij jullie baby en het landen in dat nieuwe, bijzondere gezinsritme.
Je tilt je baby op, geeft een kus op die zachte wangen en ineens voelt het toch wat ruw of
Zie je ineens rode plekjes op de wangen, een ruwe huid op de armpjes of billen die snel boos worden?